Pewex
Numer inwentaryzacyjny: M 062
Nazwa: Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego „Pewex”
Lokalizacja: Sienkiewicza 21
Przecznica: Traugutta
Ilość płaszczyzn: 1 Stan: dobry
Autor projektu: Jerzy Bystry, Paweł Porzycki
Wykonanie: Zenon Adamkiewicz

Szlak: nr 12 (info)

W Łodzi tylko trzy spośród dziesiątków murali zapadły głeboko w pamięć mieszkańców. Były to: marynarz Baltony, papieros i widoczny tu motyl Pewexu. Spośród tej trójcy do dzisiejszych czasów dotrwał jedynie motyl, który chcąc nie chcąc stał się mocnym symbolem ubiegłej epoki. Jeszcze niedawno napisałbym tu "czym były Peweksy, tłumaczyć chyba nie trzeba", ale okazuje się, iż dla większości młodych Internautów przedsiębiorstwo to jest zupełnie nieznane.

Pewex (skrót od określenia "przedsiebiorstwo eksportu wewnętrznego") był odopowiedzialny za dystrybucję towarów pochodzących zza granicy. Kiedyś bowiem nie można było kupić Coca-Coli ot tak sobie w każdym sklepie, lecz niemalże wyłącznie w Peweksie, i to za dolary. Dziś wydaje się niepojęte, ale Peweksy były namiastką Zachodu, synonimem luksusu i miejscem, które odwiedzało się z wypiekami na twarzy. Któż bowiem zapomni rytułał kupna zestawu klocków Lego za 1 dolara co pól roku? Paradowanie po Piotrkowskiej z torbą firmową Peweksu było szczytem szpanu i powodem do dumy. Przedsiębiorstwo to było częścią życia codziennego do tego stopnia, iż krązyły nawet o nim dowcipy, jak na przykład ten, w którym milicjant przeskoczył ladę w Peweksie i poprosił o azyl.

Peweksy za czasów PRLu miały się wyśmienicie, gdyż szerokim strumieniem płyneły do sklepowych kantorów dolary, za które na Zachodzie kupić można było wszystko (złotówka nie była wymienialna). W krajach RWPG handel miedzynarodowy opierał się o rubla transferowego, ale to opowieść na inna okazję. Pewex kontrolował zatem nie tylko rynek wewnętrzny w Polsce, ale także zasoby "twardej waluty" pośród rodaków - kolejny sposób kontroli narodu. Zmierzch PRLu spowodował również likwidację Peweksów. Według magazynu "Brief" Pewex był najbardziej spektakularnie zmarnowaną marką z czasów PRL. Istniejąca sieć sklepów, magazynów i hurtowni mogłaby z pewnością przetrwać w warunkach wolnego rynku, gdyż miała już swoich dostawców za granicą oraz odbiorców w Polsce. Niestety, nie zrobiono wiele w czasie transformacji i summa summarum Pewex, jak to się kolokwialnie mawia, "padł".

Obecnie tu i ówdzie trafi się jakiś sklepik nazwany Peweks (nie "Pewex"). Na Narutowicza znajduje sie nawet pub-dyskoteka PEVVEX, ale przez dwa V, nie przez W.

Wracając do obiektu przedstawionego na zdjęciu: motyl zapraszał do zakupów w znajdującym się tutaj niedgyś sklepie należacym do sieci. Nie byl to oczywiście jedyny Pewex w Łodzi. Z bardziej znanych należy wymienić chociażby ten na Piotrkowskiej naprzeciwko wylotu Roosevelta - aż łezka się w oku kręci. W górnym lewym rogu znajduje się napis "Przedsiębiorstwo Eksportu Wewnętrznego". Sam napis obnaża absurdy PRLu, jednakże są tacy, którzy potrafią owa karkołomną konstrukcję stylistyczno-ideologiczno-finansową wytłumaczyć. Poniżej znak firmowy Peweksu, a jeszcze niżej napis "poleca atrakcujne towary importowane". Na dole oczywiście znajdowało sie wejście do sklepu.

Mural powstał na przełomie wiosny i lata roku 1987 i zastapił inny, niemal identyczny. Wcześniej znajdował sie tu równiez motyl, ale wykonany wyolbrzymioną techniką drukarską, czyli rysunek był zbudowany z odpowiednich punktów drukarskich (rastrów). Reklamę zaprojektowali Jerzy Bystry i Paweł Porzycki, a wykonaniem zajął się Zenon Adamkiewicz. Cały ten zespół po skończeniu motyla zabrał się do tworzenia drugiego słynnego murala - oddalonego o kilkaset metrów papierosa.

W październiku 2003 roku pośród studentów znajdującego się w tymże budynku Wydziału Filologicznego UŁ powstał Ruch Obrony Motyla - nieformalny związek osób, którym los malowidła nie był obojętny. Obecnie motyl nieco przyblakł, ale wystarczy trochę farby aby przywrócić go do życia. Potrzebne byłyby tylko odpowiednie pozowlenia i sponsor.

Motyl na zbliżeniu.  Szkoda, że czerwona farba w środkach górnych skrzydeł odchodzi.
Poprzedni obiekt

Powrót do galerii (61 - 70)

Następny obiekt

 

 

© Łódzkie Murale · Ostatnia aktualizacja tej strony: 1.02.2012